Run op thuisbatterijen door onzeker energiebeleid, terwijl zonnepanelenmarkt instort

De Nederlandse markt voor zonnepanelen heeft in korte tijd een dramatische wending genomen. Waar 2023 nog de boeken in ging als een absoluut recordjaar, is de verkoop inmiddels grotendeels ingestort. Uit de nieuwste cijfers blijkt dat het aantal registraties van nieuwe panelen dit jaar naar verwachting met driekwart zal afnemen ten opzichte van de piekperiode. Toch is er sprake van een opvallende verschuiving: terwijl de panelenverkoop stagneert, neemt de populariteit van thuisbatterijen explosief toe.

Volgens het jaarlijkse trendrapport van Dutch New Energy Research (DNE Research) stevent Nederland in 2025 af op zo’n 164.000 nieuwe installaties, een schril contrast met de ruim een half miljoen in 2023. De oorzaak van deze vrije val laat zich niet moeilijk raden: het zwalkende overheidsbeleid zorgt voor grote terughoudendheid bij de consument.

Het einde van de salderingsregeling

De aanstaande afschaffing van de salderingsregeling in 2027 werpt zijn schaduw vooruit. “Mensen zijn onzeker over wat dit voor hun portemonnee betekent,” legt een woordvoerder van DNE Research uit. “De terugverdientijd van zonnepanelen wordt hierdoor langer. Hoewel zonne-energie door de gratis opwek nog steeds de goedkoopste optie blijft voor wie al panelen heeft, durven veel nieuwe kopers de stap nu niet te zetten.”

Tot nu toe konden bezitters van zonnepanelen hun opgewekte stroom wegstrepen tegen hun verbruik, wat aanzienlijk scheelde in de energiebelasting. Nu dit voordeel op de tocht staat en energiebedrijven steeds vaker terugleverkosten in rekening brengen, zoeken huishoudens naar alternatieven om grip te houden op hun energierekening.

Vlucht naar opslag

Die zoektocht leidt massaal naar de thuisbatterij. De verkoopcijfers van DNE Research laten een stijging zien van maar liefst 140 procent ten opzichte van 2024. Naar verwachting worden er dit jaar bijna 90.000 batterijen geïnstalleerd.

Martien Visser, emeritus lector energie, noemt deze ontwikkeling logisch. “Je kunt er belasting mee vermijden. Over de stroom die je van het net haalt, betaal je immers belasting. Met een thuisbatterij sla je je eigen zonnestroom op voor later gebruik, waardoor je minder afhankelijk bent van het net.” Wel plaatst de energie-expert een kanttekening: een batterij kost nog steeds duizenden euro’s en rendeert eigenlijk alleen optimaal in combinatie met zonnepanelen. Zonder panelen is de besparing, zelfs met een dynamisch energiecontract, aanzienlijk kleiner.

Ondanks de huidige dip is de markt volgens experts nog niet verzadigd. Hoewel ruim de helft van de koopwoningen inmiddels panelen heeft, blijft de huursector – en dan met name de sociale huur – sterk achter. DNE Research spreekt van “de volgende fase in de energietransitie”, waarbij de focus verschuift van puur opwekken naar het slim opslaan van energie.

Structurele weeffouten in het energiesysteem

De run op batterijen is symptomatisch voor een breder probleem: de stijgende energiekosten en de onhoudbaarheid van het huidige netbeheer. Terwijl consumenten met ‘quick fixes’ zoals batterijen hun individuele rekening proberen te drukken, waarschuwen internationale experts dat de oorzaken van de hoge energierekening dieper liggen dan alleen het verbruik.

Arjun Krishnaswami, senior fellow bij de Federation of American Scientists, stelt in een analyse dat beleidsmakers verder moeten kijken dan de consument om de kostenstijgingen te beteugelen. De elektriciteitsprijzen zijn de afgelopen jaren internationaal fors gestegen, in sommige regio’s met meer dan 20 procent. Dit raakt niet alleen huishoudens, van wie velen moeite hebben de eindjes aan elkaar te knopen, maar bedreigt ook het midden- en kleinbedrijf.

Volgens recent onderzoek van het Lawrence Berkeley National Lab zijn de grootste boosdoeners de noodzakelijke vervanging van verouderde infrastructuur (zoals elektriciteitsmasten en kabels), volatiele gasprijzen en de groeiende kosten door klimaatgerelateerde rampen. Opvallend is dat huishoudens vaak zwaarder worden getroffen door deze prijsstijgingen dan het bedrijfsleven.

Innovatie wordt geremd

De kern van het probleem ligt in het verouderde reguleringsmodel. Nutsbedrijven en netbeheerders worden in het huidige systeem vaak aangemoedigd om te investeren in conventionele, kapitaalintensieve oplossingen – zoals meer koper en zwaardere kabels – omdat ze hierop een gegarandeerd rendement kunnen behalen. De rekening hiervoor, inclusief de risico’s, wordt direct doorgelegd naar de consument via de netbeheerkosten.

Krishnaswami pleit ervoor dat we niet alleen inzetten op kortetermijnoplossingen, zoals het versnellen van goedkope groene energieprojecten of het flexibeler laten draaien van datacenters. “Tenzij we de fundamenten van het energiebeleid veranderen, zullen velen blijven worstelen met hun rekening en zullen de prijzen blijven stijgen,” aldus de analist. Het systeem moet innovatie stimuleren in plaats van overinvesteringen in oude infrastructuur te belonen.

Toekomstperspectief

De combinatie van een veranderend subsidieklimaat in Nederland en wereldwijde druk op energienetwerken zorgt voor een onzekere tijd. Voor de Nederlandse zonnepanelenmarkt lijkt de bodem echter bereikt. De woordvoerder van DNE Research verwacht dat duidelijkheid over nieuw overheidsbeleid de verkoop volgend jaar weer kan aanjagen. Tot die tijd lijkt de consument het heft in eigen handen te nemen door massaal in te zetten op opslag, in een poging de grillen van de energiemarkt en het verouderde systeem voor te blijven.